Migrazioak eta politikak

Gaurko Gara aldizkarian Marcos Nanclaresek artikulua idatzi du eta ideia interesgarri ugari plazaratu ere. Salatzen du Eusko Jaurlaritzak eta beste instituzio batuzuek “arrazakeriaren kontrako” ekimenen bidez beren burua zuritzen dutela, aldi berean mugak itxita mantentzearen eta kapitalismoari mesede egiten dioten politika migratorio xenofoboak sustengatzen dituztelarik.

Oso inportantea iruditzen zait azpimarratzen duen ideia hori, arrazakeria instituzionala dela gaur egun denetan gogorrena, eta bitartean jarraitzen digutela saltzen ideia bat zeinetan “denok berrikusi behar ditugun gure prejuizioak”. Gizartean aurreiritzi eta arrazakeria daudela egia da, baina egia borobilagoa da migrazio politikak diseinatzen dituzten horiek “gizartea kontzientziatzen” aritzea gauza gogorra dela.

Ildo horretatik jarraituz, gustatuko litzaidake ideia parea mahai gainean jartzea, Marcosen artikuluari pare bat proposamen gehitzeko.

Alde batetik uste dut ezinbestekoa dela era guztietako gobernuek (udaletxeak, diputazioak…) bereziki azken urteotan gobernu ezkertiarrak dituztenak, ondo esploratzea zein bide jarrai ditzaketen desobedientzia zibilaren bidez (desobedientzia instituzionala entzun nion behin Mario Zubiagari aipatzen) egoera irregularrean dauden euskaldunak babesteko, Frantziar eta Espainiar estranjeria legeen aurrean. Bestela, lege horiek desobeditu ezean, konplizeak garela esan beharko dugu…

Bestalde, eta herri honek aurrera egingo badu, ezinbestekoa da berehala ekitea eztabaidari: ze nolako hjiritartasuna/herritartasuna bultzatu nahi dugu? Nola bermatuko dugu gure herrian bizitzea eskubide unibertsala izatea? Alegia, ze muga-politika erabiliko dugu? Mugak (orain arte bezala ulerturik) behar al ditu Euskal Herriak bere proiektu propioa banatzeko? Zertarako? Noren sarrera ekiditeko? Ze aliantza sortu ahal ditugu beste herrialdetako eragileekin Europar batasunaren muga politika desobeditu eta europa irekia eraikitzeko?

Hemen uzten dizuet hausnarketa hauek (eta beste batzuk) piztu dituen artikulura lotura.

Aukerak eta bazterrak

Argia aldizkariaren 2013 urtekarirako eskatu zidaten artikulua hemen:

Kulturari (ekoizpen kulturalari bereziki, baina kulturaren bizipenari oro har) begiratzen diogun moduak arduratzen nau. Sormenak, kultura egiten duen horrek, plazer eta arrisku iturria izan beharko luke, garenaz gozatu, beldurtu edo hausnartzeko. Ez garena probatzeko eta garenaren mugak, beraz, zabaldu eta kolokan jartzeko. Zentzu honetan, kultur sormena borroka esparrua litzateke, edo nahi baldin bada, gatazka esparrua edo hobe oraindik espazio gatazkatsua. Uler bedi, arren, gatazka pultsioen, desioen, afektoen eta kapitalen dinamizatzaile gisa.

Esango nuke, ordea, gure herri honetan gotorleku gisa ulertu dugula kultur ekoizpena. Kultur espresioen inguruan sarri erabiltzen ditugun hitzek hala adierazten dute: kulturaren egoera, osasuna, indarra… kultura defendatzea, salbatzea, indartzea… Kulturaz hitz egiten dugu gorputz eria balitz bezala, eta bitartean, kulturaren defentsan ez dugu gure gorputza jartzen. Gertu dugu odola, baina gure gorputzak kulturatik kanpo kokatzen ditugu, gotorlekua defendatuz, haren parean, ez barruan.

Musika zentralizatuz ala musika zentroan jarriz

Txikitatik, gehien harrapatu, biziarazi eta piztu nauen kultur espresioa musika izan da. Ia-ia esan nezake nire oroitzapen biografiko osoa kantuen, diskoen, kontzertuen, entseguen inguruan antolatu dezakedala. Nahi eta nahi ez, esparru honetan kokatuko dut nire hausnarketa, beraz.

Arestian aipatu dudan kultur-gotorlekuaren inguruko ikuspegiak badu bere itzulpena musika munduan ere. Eta itzulpen horrek zerikusi handia du zentralizazioarekin, ez esatearren zentralismoarekin. Duela gutxi, hitzaldi batean, txantxa bezala esan nuen musika eta politika uztartzen duen esperientzia espontaneo batek (Fundación Robo-ri buruz ari ginen) ziur aski Euskal Herrian izango lukeen berezitasuna taldeburu, eskualdeburu, herrialdeburu eta batzorde nazionala izatea izango litzatekeela, eta barre batzuk egin genituen egoera imaginatuz. Kuriosoa da, dena dela, politika eta elkartegintzaren esparruan egitura eta zentralizazioa zalantzan jartzen ari bagara ere, oraindik zenbaterainoko indarra duen ideia honek kultur ekoizpenaren esparruan.

Beti pentsatu izan dugu musika ekoizpena babestuko duten egitura iraunkor eta sendoak martxan jartzea onuragarri izango litzatekeela haren “osasunarentzat”. Batzuek merkatuaren esku ikusezinetan utzi duten kontua da hau (disketxeak, management agentziak…), besteek instituzioenetan (kultur etxeak, antzokiak…). Eta krisi garaian, lehenengoak pot egin eta bigarrenaren fondoak xurgatzen dituenean, ekoizpen mota “berriak” alternatiba gisa aurkezten zaizkigu. Baina, eta egitura egonkor eta iraunkorrak ez balira beti kulturgintzaren osasunarentzat egokienak?

Kultur ekoizpen eredu zentralizatu eta egonkorraren abantailak ez dira gutxi, eta ez diet nik baliorik kenduko, baina oraingoan eredu deszentralizatu posibleen onura batzuk aipatu nahiko nituzke, askoz gutxiagotan aipatzen direlakoan nago-eta.

Egitura bat zentralizatua denean ezinbestean estandarizaziorako joera hartzen du. Euskal musikagintzan joera nabarmena izan da egitura zentralizatuenetan jarduten zuten musikarien estandarizazioa. Eta, noski, multiplo komun txikienera jotze horrek ez dio soilik musikarien sormenari eragiten, baita entzuleari ere. Sormenaren zentroak biderkatzearen efektu positibo posiblea da estandarrak finkatzeko zailtasuna (kontuz, ghettoak sortzearen ondorioz kontrakoa ere gerta daiteke!) eta horren ondorioz parte-hartze zuzenago eta anitzagoa lortzea.

Big Bang: leherketak, normalizazioa, inplosioak

Musika elektroniko dantzagarrihttp://www.quickmeme.com/img/18/18bd6eed382655b4e1e67c774cc8f20e811630cc7e84f6859dad305949c2769a.jpgaren esparruan azken urteotan plazaratu diren ekarpen interesgarrienak mundu zabaleko periferietatik iritsi dira. Metropoli zuriak deus gutxi interesgarririk sortzeko gaitasuna izan duen uneetan, eta komunikazio globalaren eskutik, Angola, Haiti edo Boli Kostatik heldu zaizkigu Zouk Bass, Coupé Décalé, Raï’n’b edo Kuduro bezalako estilo biziak. Musika horietan topo egin dute askotan bertako musikak musika elektronikoarekin (ez da kasualitatea ekoizten oso merkea den musika izatea) eta kasu askotan etorkinen eta bigarren edo hirugarren belaunaldiko bertakoen arteko topagune izan dira.

Musika mota horiek guztiek era oso kaotikoan heltzen zaizkigu: ez dago diskoetxerik, ez dago estudio garrantzitsurik… Saretik eskuratzen dira grabaketak eta jai auto-antolatutan dantzatu, hanketan mina sentitu arte. Orduan diskoetxe garrantzitsu batek dirua jar dezake, artista batek fama handiagoa lortu, produkzio hobeak egin eta laster pop musikari handiren batek erremixa eskatuko dio. Hortik aurrera, espresio musikala estandarizatuz joango da, finkatuz, eta azkenean, ia ziur musikari horrek (edo are okerrago, erremixa enkargatu dion pop izarrak) definituko du zer den eta zer ez den estilo hori.

Errekuperazio eta zentralizazio eredu honekin loturik daude aukerak eta abantailak egun batetik bestera desagertzearen arriskuak ere. Euskal Herrira bueltatuz, denok dugu buruan enpresaren bat edo beste desagertuz gero desastre uholde handia sorraraziko lukeena, ezta? Maila apalagoan, 90eko hamarkadako euskal zigilu independenteen gorakadak eta haien konbultsioak zer edo zer hausnartzeko ematen digula esango nuke. Era berean, burua astintzeko aukera eman diezaguke hainbat momentutan herri honetan gertatu diren zentrorik gabeko leherketa hainbatek: egin ezazu zuk zeuk (DIY) estiloko punk eta hardcore mundutxoak, musika esperimentalaren berpizteak 2000ko hamarkadako hasieran, edo, zergatik ez, 60ko hamarkadako folk politizatuak eta haren eboluzioak.

Aukerak eta bazterrak

Eredu deszentralizatuak (auto-ekoizpenak, antolatzaile desantolatuak, sortzaile eta hartzaileen arteko mugak hausten dituzten esperimentuak…) ez genituzke “krisi garaian” aplikatzen ditugun berakatz zopa merke huts moduan ulertu behar. Musika, eta oro har, kultur sorkuntzari ekarpen espezifikoak eta kalitatezkoak egiten dizkion eredu (multzo) bezala ere irakurri ditzakegu esperientzia anitz hauek. Gotorlekua babesteko konbikziotik urrunago (edo gertuago) gaztelu barrura salto egin eta bertan bizi, ikasi, des-ikasi eta arriskatzeko saiakerak dira, kulturaren borroka eremuan gorputza jartzeko ekinaldiak.

ARGIAren 2013ko Urtekariko Joerak atalean argitaratua.

Indarkeria matxista eta gure proposamenak honen aurrean

Gaur konturatu naiz urte bete baino gehiago daramadala blogean idatzi gabe. twitterren hainbat txio egin ditut, indarkeria matxistaren inguruan, eta jaso dudan erantzunetako batek zera zioen: “ados, blog bat behar duzu ordea”.

Dena hemendik abiatu da:

“Indarkeria matxistak laugarren emakumea hil du bi egunetan Estado Españolean. #MachismoAsesina eta #4mujeresen48horas HTak bultzatu dituzte”.

Hortik aurrera hainbat txio botatzen saiatu naiz, gaur goizean esnatu, berria twitterren ikusi eta burutuik pasa zaidan kontu batekin, betiko moduan, lotura duena bueltaka izan ditudan pentsamendu batzuekin, eta gehien bat hainbat lagunekin izandako elkarrizketekin, bereziki mugimendu feministan aritzen diren emakume batzuekin izandakoekin.

Harritzen nau indarkeria matxista sektore askotan konsensu gehiena lortzen duen gaietako bat dela, langabezia edo ustelkeriaren pareko. Ikusgarriak dira gaitzespena eta kondena eta zenbat jende biltzen den halako gertakarien aurrean. Hau eskertzekoa da, eta mugimendu feministek lan handia egin dutela esango nuke gai hau mahai gainean jartzeko, eta horren inguruko ulermen markoa eraikitzeko, hori lorpen handienetarikoa dela esango nuke.

Edonola ere, edozer gatazka edo aldarrikapen politikotaz ari garenean, ohikoa izaten da, bereziki herri mugimenduen esparruan mugitzen garen eragileok zein alderdi politikoek haien proposamenak egitea. Nola konponduko dugu langabezia? Hor daude irtenbide liberalak, badago lanaren banaketaren proposamena, badago lanaldi murrizketa… Krisia? Zorraren audientzia publikoa, bankuak ez errekatatzea, fiskalitate progresiboa… Etxe kaleratzeak? Okupazioa, babes ofiziala, dación en pago delakoa… Ez nago proposamen hauek baloratzen, esaten dudana da mugimendu ezberdinetatik proposamen ezberdinak sortzen direla, eta baita horrek eztabaida eta talkak ekarri ere.

Aldiz, indarkeria matxistaren inguruan gabiltzala, proposamenak orokortzera jotzen dute: patriarkatuarekin amaitu, gizarte eredu ezberdina bultzatu, hezkuntzan eragin… Denak ala denak beharrezkoak, eta ez da lan makala batzuek hartu dutena (lehen esan bezala) hainbat mugimenduk indarkeria matxista marko horretan kokatzeko. Baina eta proposamen zehatzak? Non daude? Zergatik ez dago apenas gatazka edo eztabaidarik honen inguruan herri mugimenduetan?

Esango nuke mugimendu feministen baitan eta haien artean badirela proposamen ezberdinak eta ondorioz talkak ere batzuetan gai honen inguruan egiten diren proposamenen inguruan. Horrek adierazten du horretan dabiltzala, mahai gainean dutela gaia. Beste mugimendu batzuetan halakorik ez egoteak adierazten du hain zuzen ere ez dugula mahai gainean, edo soilik larritasun berezia duten gertakariek kokatzen dutela gure mahaien gainean. Eta horrela azkenean egin dezakeguna hitz handiak esan, kondena irmoak egin eta kasurik onenetan, amorratu.

Beldur naiz ez ote garen “feminismoa” bandera bezala hartzen ari errazegi. Esan nahi dut “ideia on bat” edo “aporte teoriko interesgarria” balitz bezala. Irakurketa ezberdin ugari daude, baina egia da ibilbide oso luzeko mugimendu politiko iraultzailea dela feminismoa, eta nik uste horrela tratatu beharko genukeela. Horrek eraman gaitzake hobeto ikustera izaera politikoa duen mugimendua dela, eta beraz kontua ez dela identitate mailan “ni feminista naiz” esatea, baizik eta jardun feminista politikoan dabiltzan elkarte, talde eta pertsonen proposamenak entzun eta aintzat hartzea, indartzea, bultzatzea. Eta egindakoa aitortuz, mugimendu horiek eztabaida hauen erdigunean daudela onartzea, bai analisi mailan, bai proposamen mailan. Ideia hau duela gutxi mugimendu feministako lagun batek komentatu zidan/eztabaidatu genuen, eta oinarrizkoa iruditzen zait. Feminismoa bandera bezala bai, baina eta feministak? Ze kasu egiten diegu?

Amorruak eta minak kolpatzen gaituzten uneetan ezinbestekoa delako gure proposamen politikoen sakontasuna (eta kasu honetan bereziki zehaztasuna) kritikoki aztertu eta kolokan jartzea, kondena hutsean ez geratzeko, horregatik nahi nuen burutapen kolektibo hau idatziz jarri, lagun batek esan duen bezala, aireak eraman ez dezan…

Ostegunean pintxopote eta biniloak

Ostegun honetan karrika tabernan izango naiz (aspaldiko partez, esango nuke gainera) oso Dj saio berezian. Ostegunetan eta “Back to black” izenpean antolatzen dituzte Dj saioak pintxo-pote (herri askotan egiten den kontu hori) ekimenari laguntzeko. Back to black saioetan biniloaz bakarrik pintxatzen da, garai zaharretan bezala, mp3, ordenagailu edo CDrik gabe. Ostegunean afterpunk, pop ilun eta new wave saioa egingo dut beraz, eta maleta ya bete dut The Cure, Complications, Chamelleons edo Stranglers bezalako taldeen diskoekin… Ederra izango da, seguro!

 

Utz ditzatela armak

Sarritan notizia baten atzetik etortzen den hitz jarioak eta tinta-isuri etengabeak erreakzio ezberdinak sortzen dizkit. Batzuetan isildu eta isolatzeko gogoak. Beste batzuetan ozen hitz egitekoak… Urriaren 20aren ostekoen ondoren, sentitzen dut, baina nik ere zerbait esan nahi dut, nahiz eta jakin ez dela bidezkoa larregizko hitz jario honen kontestuan. Nik zera esan nahi dut:

Utz ditzatela armak.

Oraindik zain gaude herri honetan eta mundu zabalean indarkeria baztertu eta askatasuna hedatzearen alde gauenok. Oraindik zain gaude duela denbora asko, larregi, izen eta abizen gutxi baina sigla garbiak dituen erakunde batek egin behar zuen adierazpenari.

Amerikar Psikiatria Elkartea (Ingelesez A.P.A. Laburtua) erakunde terroristak ez digu oraindik adierazi bere ekinaren etena, ezta are gutxiago disoluzioa. Are gehiago, ez du oraindik inolako asmorik adierazi “genero disforia” bezala definitu zutena gaixotasun mentalen zerrendatik ezabatzeko. Eta hau erabat beharrezkoa da gizarte hau bakera, askatasunera eta errespetura bideratzeko. Ez beraien biktima zuzenenek (trans pertsonek) hala behar dutelako, ez. Jendarte osoak hala exigitu behar duelako aipatu helburuak bete nahi baditu: Askatasuna, errespetua, bakea.

Eta hori betearaztea, gure gizarteetatik behin betiko zikinkeria hori baztertzea denon betebeharra den heinean, jo dezagun dena eskatzera: Utz ditzatela armak. Ez dezatela gehiago medikuntza jendearen identitatea definitzeko erabili, ez eta psikologia gizabanakoen bizitza-aukerak patologizatzeko, genetika itotzen gaituen sexu-genero ordenu zurruna mantentzeko.

Utzi ditzatela armak. 2011Ko urri honetan mundu osoan hainbat eta hainbat gizabanako eta eragilek eskatzen diegu. Indarkeriak seinalatu eta zerrendatzeko une hona izan daiteke. Hona hemen bat. Gehitu zurea.


STP-2012 Stop Trans Pathologization kanpainaren webgunea

Uztailak 13an Eibarren Ibon RG-rekin berriz

Hau sorpresa gustagarria. Hurrengo uztailak 13an, asteazkena, Ibon RG-rekin batera arituko naiz berriz, oraingo honetan gure bigarren etxe den Karrika tabernan. Baina gauza hori baino konplikatu eta interesgarriagoa da. UEU-k (Udako Euskal Unibertsitateak) ikastaroa antolatu du Eibarren Uztzailak 12 eta 13-rako eta hortik gure emanaldia. Ikastaroaren izena “Auzolana eta Herrigintza. Bizimodu komunitarioak berpiztuz” da, eta beraz, auzolanaren ideiari jarraiki, ahalik eta inprobisazio-emanaldi partehartzaileena egiten saiatuko gara.

auzolan ikastaroa

Bide batez, laster izango dugu sarean aurrekoan guardetxean egin genuen emanaldi-inprobisazioaren grabaketa. Laster-laster.